In de eerste drie maanden van 2017 kwamen er zo'n 3.000 langdurig zieken bij. Dat is nog steeds een heel pak, maar wel minder dan de voorbije jaren. En dat is niet alleen het gevolg van verplichte re-integratie, maar vooral dankzij de arbeidsgeneesheren en een mentaliteitswijziging bij zowel werkgevers als werknemers.

Er zijn in ons land 370.000 werknemers die meer dan een jaar ziek moeten thuisblijven. Volgens recente cijfers van het RIZIV steeg dat aantal de voorbije vijf jaar met bijna een kwart. Die stijging komt er onder meer omdat de beroepsbevolking ouder wordt en ook het aantal burn-outs in de lift zit.

Het totale aantal langdurig zieken blijft ook nu nog toenemen. In het eerste kwartaal van 2017 steeg het met zo'n 3.000. Dat aantal is wel gedaald ten opzichte van vroeger: in 2015 bedroeg de stijging in het eerste kwartaal 14.200, vorig jaar daalde het al naar 7.400.

Re-integratie

Het lijkt er dus op dat meer werknemers terugkeren op de arbeidsmarkt. Volgens minister van Sociale Zaken De Block (Open Vld) is dat een gevolg van de re-integratie. Langdurig zieken begeleiden om de draad op het werk weer op te pikken, is namelijk sinds eind 2016 wettelijk verplicht. Zo kan een werknemer bijvoorbeeld deeltijds, in een andere functie of andere werkomstandigheden terugkeren.

Het is echter te vroeg om de verplichte re-integratie als oorzaak aan te duiden voor de daling van het aantal werknemers dat langdurig ziek wordt. In het eerste kwartaal van 2017 mondden namelijk twee derden van alle re-integratieonderzoeken uit in een ontslag om medische redenen. Uit een enquête van het Vlaams Patiëntenplatform blijkt nochtans dat 4 op 5 langdurige zieken graag zouden willen werken.

Arbeidsgeneesheer centraal

Eigen onderzoek van Groep IDEWE toont aan dat bezoeken aan de arbeidsgeneesheer, voorafgaand aan de werkhervatting, veel frequenter voorkomen dan re-integratieverzoeken. Tijdens zo'n bezoek kan een werknemer vrijblijvend polsen wat de mogelijkheden voor re-integratie zijn. De arbeidsgeneesheer hoeft op dat moment nog geen beslissing te nemen - er kan dus volop geëxploreerd worden. Dat leidt dan meestal tot een succesvolle en duurzame re-integratie.

De huidige daling van het aantal nieuwe langdurig zieken is dus waarschijnlijk daaraan te danken. Volgens ons is het dan ook zaak dat huisartsen voor advies snel en correct doorverwijzen naar de arbeidsgeneesheer, om zo langdurige arbeidsongeschiktheid verder terug te dringen.

Een arbeidsgeneesheer mag namelijk alternatieven formuleren voor de zieke, zoals bijvoorbeeld een geleidelijke terugkeer tot een aanpassing van de werkomgeving. Dankzij een shift qua mentaliteit, waardoor deeltijds werken in onze samenleving geen taboe meer is, kunnen langdurig zieken die willen terugkeren ook langzaam maar zeker weer gewend raken aan het ritme.

Hoe sneller, hoe beter

In de praktijk ondersteunen arbeidsgeneesheren werknemers dus beter bij hun re-integratie voor ze het werk hervatten. Zo kan men langdurige arbeidsongeschiktheid en medisch ontslag vermijden.

Hoe sneller de arbeidsgeneesheer betrokken wordt, hoe groter ook de kans op een duurzame re-integratie. De richtlijn daarvoor is liefst voor 6 weken, en zeker voor 3 maanden arbeidsongeschiktheid. Als er in die periode een onderzoek van de situatie volgt, leiden de meeste herzieningen tot een werkhervatting. Wanneer te lang gewacht wordt, is het water vaak te diep en lukt re-integratie niet meer.