Legionella voorkomen op de werkvloer
Draait er een installatie met sanitair water of proceswater op jouw werkplek of in je instelling? Dan loop je het risico dat er legionella in groeit. Die bacterie veroorzaakt ernstige gezondheidsproblemen wanneer de besmette waternevel wordt ingeademd.
Ook koeltorens en luchtbevochtigers vormen een bijzonder risico. Net als andere installaties met zoet water of met aansluitingen waarin water wordt verneveld.
Met een risicoanalyse, een helder beheersplan en opleiding houd je de situatie onder controle. Onze experts helpen je op weg.
Ontwikkel een legionellabeheersplan
Op deze pagina:
- Wat is legionella?
- Wat is legionellose?
- Wat zegt de wet over legionellapreventie?
- Wat houdt een legionellabeheersplan in?
- Hoe voorkom je legionella in je waterinstallatie?
- Welke stappen onderneem je wanneer personen besmet raken met legionellose?
- Hoe ondersteunt Groep IDEWE jou bij legionellapreventie?
Wat is legionella?
De bacterie legionella komt voor in de natuur en dus ook in (drink)watersystemen. In de juiste omstandigheden vermenigvuldigt de bacterie zich razendsnel. Bij hoge concentraties legionella in het water kunnen er risico’s ontstaan wanneer het water wordt verneveld. Zoals in deze situaties:
- Het water in delen van een waterinstallatie staat lange tijd stil. De aftappunten worden bijvoorbeeld onvoldoende gebruikt. Er blijft water achter in dode punten. Of de installatie laat het water niet vlot doorstromen – gevolg van een slecht ontwerp.
- De temperatuur van het water blijft tussen 25 en 55 °C, de ideale groeizone voor legionella. Zoals in luchtbevochtigers, koeltorens, waterverwarmers (boilers), voedingsleidingen naar (nood)douches, baden, whirlpools, haspels, waterreservoirs en grote circulatiekringen.
- Wanneer slecht geïsoleerde koudwaterleidingen opwarmen, kunnen ze een temperatuur bereiken die ideaal is voor de groei van legionella. Hoe raak je besmet met de bacterie? Door neveldruppeltjes met legionella in te ademen. Onder de douche of in de buurt van een fontein of luchtbevochtiger, bijvoorbeeld. Dat kan leiden tot legionellose – ook bekend als de veteranenziekte.
Wat zegt de wet over legionellapreventie?
In Vlaanderen is het Legionellabesluit van kracht. Dat verplicht scholen, sportcentra, zorginstellingen, zwembaden en andere publieke inrichtingen met een matig of hoog risico om een legionellabeheersplan op te stellen voor hun sanitaire installaties.
De wetgeving geldt voor alle gebouwen waar het publiek neveldruppeltjes kan inademen. Goed om te weten: voor koeltorens in Vlaanderen gelden deze verplichtingen altijd, ook als die niet in een publieke inrichting of bedrijf staan.
De Codex over het welzijn op het werk stelt dat ook werkgevers zonder publiek toegankelijk gebouw een risicoanalyse legionella moeten uitvoeren als onderdeel van hun algemene preventiebeleid. Legionellabeheer maakt in dat geval deel uit van de algemene risicoanalyse van het bedrijf.
Wat houdt een legionellabeheersplan in?
Een legionellabeheersplan bestaat uit twee delen:
- technische beschrijving en risicoanalyse legionella – Breng je verdeelnet voor sanitair water en proceswater in kaart. Identificeer de zones met stilstaand water en/of temperaturen tussen 25 en 55 °C. Zo bepaal je waar legionella kan groeien of het personen kan besmetten wanneer het water wordt verneveld.
- beheersprogramma – Het beheersprogramma beschrijft de maatregelen die je neemt om het risico op de legionellabacterie te verminderen of te elimineren. En om blootstelling van personen aan een besmette waternevel te vermijden.
Het legionellabeheersplan moet elke vijf jaar worden herzien. Wijzigt er iets aan je installatie of het gebruik ervan? Ook dan moet je het plan herbekijken.
Legionella effectief indammen? Maak een afspraak om je legionellabeheersplan op te maken met onze experts. Ze brengen je installatie in kaart en voeren een risicoanalyse uit.
Hoe voorkom je legionella in je waterinstallatie?
Legionella groeit explosief in stilstaand water met een temperatuur tussen 25 en 55 °C. Vanaf 60 °C wordt de bacterie vrij snel gedood. Legionellabeheer is erop gericht om het water in alle delen van de installatie buiten de risicovolle temperatuurszone te houden en te zorgen dat water genoeg wordt ververst.
Zo bescherm je je waterinstallatie tegen legionella:
- structurele maatregelen – Vermijd bijvoorbeeld dat koudwaterleidingen opwarmen door ze voldoende te isoleren. Vervang verouderde waterverwarmers. Verwijder leidingen die je niet gebruikt. En bouw nieuwe installaties of installatiedelen volgens de Best Beschikbare Technieken.
- controlemaatregelen – Voorzie een programma van temperatuurmetingen en laat regelmatig waterstalen nemen.
- preventieve maatregelen – Zorg dat waterverwarmers boven 60 °C staan en dat de volledige verdeelkring van warm water altijd boven 55 °C blijft. Volg een vaste spoelroutine voor punten die weinig worden gebruikt. En organiseer regelmatig onderhoudsmomenten.
Welke stappen onderneem je wanneer personen besmet raken met legionellose?
Is er sprake van legionellose bij personen? Dan moet je dat melden aan de vaststellende arts bij Departement Zorg Vlaanderen. Een besmetting vraagt om juiste maatregelen en biedt meteen de kans om je beter te beschermen.
- Volg het stappenplan uit het Vlaamse Legionellabesluit voor de vastgestelde legionellagroei in de installatie. Het gaat om desinfectie en opvolging via waterstalen.
- Ontwikkel een helder stappenplan voor legionella-uitbraken: van melding en onderzoek tot nazorg. Spoor de oorzaak op en laat die wegnemen indien mogelijk.
- Worden er zeer hoge concentraties* gemeten? Dan moet je dat melden bij het Agentschap Zorg en Gezondheid.
*Zeer hoge concentraties hebben waarden van meer dan 100 000 KVE/l.
Hoe helpt IDEWE jou om legionellabesmetting te voorkomen?
Laat je door onze ervaren legionelladeskundigen bijstaan op het vlak van:
- ondersteuning bij de controle van ontwerp en de oplevering van een nieuwe installatie volgens de Best Beschikbare Technieken
- risicoanalyse legionella voor nieuwe of bestaande installaties (sanitair, koeltoren, industrieel …)
- opmaak legionellabeheersplan voor nieuwe of bestaande installaties
- waterstaalnames en temperatuursmetingen
Of volg de opleiding ‘Preventie van legionellose’. Als preventieadviseur of technische medewerker leer je daar alles over de risico’s, beheersmaatregelen en follow-up van de bacterie.
Geef legionella geen kans.
Legionella stap voor stap aanpakken: van risicoanalyse tot beheersplan, en van meting tot opleiding?