Veilig werken met arbeidsmiddelen en machines
Van boormachines tot heftrucks: in elke onderneming komen arbeidsmiddelen voor. En die brengen altijd risico's met zich mee. Denk aan gevaarlijke bewegende delen, elektriciteit of valgevaar. Wie veilig wil werken, moet werk maken van een doordacht beleid rond arbeidsmiddelen en machineveiligheid.
Wat zijn arbeidsmiddelen?
Arbeidsmiddelen zijn alle machines, toestellen, gereedschappen en installaties die gebruikt worden op de werkvloer. Dat gaat van eenvoudige handgereedschappen tot complexe productielijnen. Elk van deze middelen brengt risico’s met zich mee, waardoor veilig gebruik en conformiteit essentieel zijn. Ook randvoorwaarden zoals opleiding, onderhoud en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen maken deel uit van een doordacht arbeidsmiddelenbeleid.
Wil je een duurzaam preventiebeleid rond arbeidsmiddelen uitbouwen?
Met een ondersteuningscontract van IDEWE bouw je aan een sterke veiligheidscultuur. Je vaste preventieadviseur is jouw aanspreekpunt bij elk vraagstuk rond arbeidsveiligheid. Proactief, vertrouwd en altijd op maat van jouw organisatie.
Wat zijn de wettelijke verplichtingen bij arbeidsmiddelen?
De Codex Welzijn op het Werk beschrijft in Boek IV.- Arbeidsmiddelen de minimale veiligheidseisen. Als werkgever ben je verplicht om:
- je arbeidsmiddelen te controleren op conformiteit;
- maatregelen te nemen zodat ze conform blijven;
- randvoorwaarden te voorzien zoals opleiding, PBM’s en onderhoud;
- sommige elektrische arbeidsmiddelen regelmatig te laten keuren door een erkend organisme.
Naast de nationale regelgeving legt ook Europa duidelijke eisen op. Vanaf begin 2027 treedt de nieuwe Europese machineverordening volledig in werking. Die vervangt de huidige machinerichtlijn en speelt in op de risico’s van nieuwe technologieën, zoals AI en samenwerkende robots (cobots). De verordening maakt het toepassingsgebied breder én eenduidiger. Als werkgever moet je daar nu al op anticiperen, zeker als je zelf machines ontwerpt of aanpast. Onze experts kunnen zeker helpen om je wegwijs te maken.
Hoe werk je veilig met machines?
De veiligheid van de arbeidsmiddelen in jouw organisatie duurzaam aanpakken? Volg deze stappen:
- Maak een inventaris op van al je arbeidsmiddelen.
- Werk een aankoopbeleid uit. De kern? Alleen veilige arbeidsmiddelen in je organisatie binnenbrengen.
- Voer een conformiteitsnazicht uit van je arbeidsmiddelen: ga na of ze aan de minimale veiligheidseisen voldoen.
- Stel veiligheidsinstructies op. En vul die aan met opleiding, om je werknemers met de arbeidsmiddelen vertrouwd te maken.
- Verzorg de indienststelling van een nieuwe machine. En vul zeker je indienststellingsverslag in.
- Hou je machinepark in topvorm. Met een onderhoudsplanning, regelmatige reiniging, kalibratie en, indien nodig, keuring door erkende organen.
Naast deze stappen is het minstens even belangrijk dat ook je werknemers weten hoe ze veilig met arbeidsmiddelen omgaan. Met deze tips stimuleer je hen om de juiste gewoontes aan te nemen:
- Moedig je werknemers aan om altijd de nodige persoonlijke beschermingsmiddelen te dragen.
- Waak erover dat je werknemers voldoende opleiding en instructies krijgen voor ze met arbeidsmiddelen aan de slag gaan. Denk bijvoorbeeld aan de LoToTo-procedure. Of een opleiding rond het veilig gebruik van heftrucks.
- Maak er een gewoonte van om machines regelmatig te reinigen en meteen te herstellen bij defecten. Zo vermijd je ongevallen en productiviteitsverlies.
Wat is de LoToTo-procedure?
De LoToTo-procedure is een essentiële veiligheidsmaatregel bij onderhoud of herstellingen aan machines. Ze bestaat uit drie opeenvolgende stappen:
- Lock out: neutraliseer en vergrendel alle energiebronnen, zoals elektriciteit, hydraulica of perslucht;
- Tag out: voorzie duidelijke informatie over de uitgevoerde werken en de duur ervan;
- Try out: controleer actief of de machine daadwerkelijk spanningsloos is en niet kan heropstarten.
De procedure vraagt om discipline en heldere afspraken. Hoe complexer de machine, hoe belangrijker het is dat er een schriftelijke, machinespecifieke vergrendelprocedure is uitgewerkt.
Hoe bereid je je voor op een inspectiebezoek?
Inspecteurs van Toezicht Welzijn op het Werk komen meestal onaangekondigd langs. Onze preventieadviseurs kunnen een pre-audit uitvoeren om te checken of je organisatie aan de wetgeving voldoet. Is er werk aan de winkel? Dan stellen we samen een plan van aanpak op. Zo vermijd je onaangename verrassingen en verhoog je de veiligheid op de werkvloer.
Veilig gebruik van de heftruck en reachtruck
Werk veilig en efficiënt met hef- en reachtrucks via theorie en praktijk, voor zowel ervaren als occasionele bestuurders.
Sirk Sekuur incompany: opleiding voor een veiligere bedrijfscultuur
Bouw aan een veilige bedrijfscultuur door veiligheidsregels te oefenen, risico’s te analyseren en feedback te geven.