Gezondheidsrapport IDEWE: 9 op 10 werknemers voelt zich gezond, maar 1 op 3 kampt met gezondheidsproblemen
Bijna 90% van de werknemers in België beoordeelt zijn of haar gezondheid als goed tot uitstekend. Toch ervaart ongeveer 1 op 10 regelmatig stress, mentale of lichamelijke uitputting door het werk en heeft 33,7% één of meerdere actieve gezondheidsproblemen. Daarbij blijft het aantal werknemers met overgewicht toenemen, blijft het aantal met een te hoge bloeddruk hoog, bewegen we nog steeds te weinig en neemt het aantal rokers niet af. Dat blijkt uit het nieuwe gezondheidsrapport* 2024 van IDEWE, de grootste Belgische externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, op basis van gegevens van 282.195 werknemers.
- Aantal werknemers met overgewicht (59,6%) blijft toenemen
- Aantal werknemers met verhoogde bloeddruk (24,4%) stagneert
- Transportsector en bouw hebben meeste gevallen van overgewicht en hypertensie
- Onderwijs, gezondheidszorg en overheid scoren hoogst op ervaren mentale druk
“De eigen perceptie van gezondheid is duidelijk positiever dan de objectieve cijfers”, zegt Sofie Vandenbroeck, verantwoordelijke Kennis, Informatie en Research bij IDEWE. “Werknemers voélen zich overwegend gezond, maar tegelijk kampt een aanzienlijke groep met actieve gezondheidsproblemen en werkgerelateerde druk.” Vrouwen rapporteren volgens de resultaten meer lichamelijke en mentale druk en verzuimen vaker en langer dan mannen, maar zijn daarom niet vaker ontevreden over hun job. Jongere werknemers onder de 25 jaar ervaren minder vaak druk en zijn het meest tevreden. Naarmate de leeftijd stijgt, nemen lichamelijke klachten en langdurig verzuim toe.
Beweging en rookgedrag als blijvende aandachtspunten
Tussen 2011 en 2021 noteerde IDEWE een geleidelijke verbetering wat betreft beweging op het werk. Maar daarna haalde 69% de bewegingsnorm van minstens 150 minuten per week niet meer. “Drie jaar later staan we met 68,3% nog steeds op dat niveau”, zegt Vandenbroeck. “Voldoende en kwaliteitsvolle beweging is dus nog steeds allesbehalve vanzelfsprekend. Hoe dan ook is het voor elke werknemer, of die nu veel beweegt tijdens het werk of niet, belangrijk om tijdens pauzes of na het werk te bewegen. Meer bewegen heeft niet alleen een positief effect op je direct meetbare gezondheid (gewicht, BMI…), je zal ook minder stress ervaren en makkelijker ontspannen en slapen.”
Ondanks de toenemende rookstopinitiatieven en de algemene mentaliteitsveranderingen, ziet IDEWE amper verschil qua aandeel rokende werknemers. In 2024 was dat 24,6%, tegenover 24,7% in 2023. Het rookpercentage ligt hoger bij jongere werknemers, bij mannen, en bij werknemers in sectoren zoals de horeca en de bouw.
Overgewicht blijft stijgen, verhoogde bloeddruk stagneert
Het percentage werknemers met overgewicht blijft licht toenemen. In 2024 had gemiddeld 59,6% van de werknemers een BMI van 25 of hoger, tegenover 59% in 2023. Bij mannen gaat het om 64,5%, bij vrouwen om 52,6%.
Daarnaast is het aantal werknemers met een te hoge bloeddruk (hypertensie) sterk gestegen tussen 2019 en 2021. De nieuwe cijfers tonen, net zoals in het vorige rapport, geen verbetering: het aantal werknemers met hypertensie loopt vast op 24,4% sinds 2023, waarvan 30% van de mannen en 17,2% van de vrouwen ermee kampte in 2024.
Gezondheidsuitdagingen per sector
IDEWE zoomt in het nieuwe rapport verder in op de verschillen per sector. De transportsector en de bouw tellen in het algemeen de meeste gevallen van overgewicht en hypertensie. In de transportsector heeft 70,5% van de werknemers overgewicht, in de bouw is dat 66,8%. Het percentage met een verhoogde bloeddruk komt bij transport op 32,3% en in de bouw op 32,5%. De transportsector telt in het algemeen de meeste werknemers met hart- en vaatziekten en endocriene stoornissen. “Dat is ook de sector waarin het minst bewogen wordt,” aldus Vandenbroeck.
In de handelssector en de horeca beoordelen relatief meer werknemers hun gezondheid als slecht. In de horeca beweegt bovendien 80,2 % minder dan de norm. “Een goed voorbeeld van de bewegingsparadox: actief of zwaar lichamelijk werk staat niet automatisch gelijk aan voldoende gezonde beweging”, aldus Vandenbroeck.
Onderwijs, gezondheidszorg en overheid scoren het hoogst op ervaren mentale druk, met de gezondheidszorg op kop qua algemeen verzuim, en handel qua langdurig verzuim.
Preventie blijft key
“Hoewel ons rapport aantoont dat werknemers zich globaal gezond voelen, zijn de structurele risico’s overduidelijk”, besluit Vandenbroeck. “Preventie moet daarom verder gaan dan losse initiatieven. Een doordacht gezondheidsbeleid, afgestemd op sector en doelgroep, is essentieel om werknemers op lange termijn gezond en inzetbaar te houden. Wie zich gezond en fit voelt, heeft een positievere instelling en is gemotiveerder. Dit komt de werksfeer ten goede en heeft een gunstig effect op productiviteit en aanwezigheid. Werkgevers en werknemers dragen hier een gedeelde verantwoordelijkheid in.”
*De gegevens zijn verzameld tijdens de dagdagelijkse werking van IDEWE’s medische equipes en niet in het kader van een afzonderlijke studie. Dat heeft als gevolg dat de populatie niet volledig representatief is voor “de Belgische werknemers” en dat de bevragingen en metingen niet op een gestandaardiseerde manier uitgevoerd zijn. Dit rapport van 2024 baseert zich op de gegevens van 282.195 werknemers. De antwoorden op de persoonlijke medische vragenlijst (PMV-AMH) van 136.468 werknemers werden mee verwerkt in de analyse. De vragen in deze vragenlijst zijn signaalvragen en geen gevalideerde schalen. Enkel werkende werknemers werden bevraagd, waardoor rekening moet worden gehouden met het ‘healthy worker effect’. Daarbij gaat het alleen over werknemers die op medisch onderzoek kwamen; dat zijn de werknemers die blootgesteld werden aan een gezondheidsrisico waarvoor periodiek medisch toezicht verplicht is.
